Văn Học Đông Nam Á

     
Diễn đàn văn hóa văn hóa nghệ thuật tin tức tư liệu thông tin xây cất đời sống văn hóa trái đất nghệ thuật
*

Diễn bầy văn hóa văn hóa nghệ thuật và thẩm mỹ thông tin tư liệu tin tức sản xuất đời sống văn hóa truyền thống quả đât nghệ thuật

Tính cho đến khi xong TK XX, thể loại đạt tới mức đỉnh cao của khoanh vùng Đông nam giới Á, xét trên cả bình diện số lượng, thời hạn tồn tại với tỷ lệ mở ra ở địa điểm tác phẩm đỉnh điểm của mỗi dân tộc, vẫn chính là truyện thơ. Nếu tính từng phiên bạn dạng bằng ngôn ngữ khác biệt của cùng một cốt truyện là một tác phẩm đơn lẻ thì hơn 70 dân tộc bản địa sinh sinh sống tại khoanh vùng Đông phái mạnh Á hiện nay có rộng 2000 tòa tháp thuộc thể các loại này. Còn xét về chất lượng, đỉnh điểm của văn học việt nam là Đoạn ngôi trường tân thanh (Truyện Kiều); văn học xứ sở của những nụ cười thân thiện thái lan là Phra Aphamani, Ramakiên; văn học tập Malaysia cùng Indonesia là Iagan về Rama, Truyện Huang Tuak; văn học tập Campuchia là Riêm kê, Tum Tiêu; văn học Lào là Xỉn Xay; văn học Myanmar là Jataka... những địa chỉ ấy đến thời điểm này vẫn là bất khả thi trong bài toán soán đoạt, cho dù tiểu thuyết đã có một chặng đường dài cách tân và phát triển và ko ít thời cơ khẳng định bản thân với số đông tác phẩm được dịch ra hàng trăm thứ tiếng khác biệt trên nắm giới.

Bạn đang xem: Văn học đông nam á

Còn về thời hạn tồn tại hay có thể nói là tuổi thọ của thể một số loại này ở khoanh vùng Đông nam giới Á, cho đến khi hết hai những năm đầu của TK XXI, con số đã lên đến hơn 500 năm. Theo dấn định của các nhà nghiên cứu văn học Đông phái nam Á, sự mở ra của truyện thơ sinh hoạt các nước nhà trong khu vực khá chênh lệch. Truyện thơ Lào thành lập và hoạt động vào khoảng tầm TK XVII, dưới triều vua Xuh Nhavông xả, vương quốc Lào Lạn - xạng. Còn làm việc Việt Nam, truyện thơ (truyện Nôm) mở ra khoảng thời gian TK XV - XVI vào đời Lê - Trịnh.

Không thể phụ thuộc vào những phỏng đoán để chắc chắn về thời gian truyện thơ lộ diện ở Đông nam Á thích hợp hay vn và Lào nói chung. Chỉ rất có thể nhận xét rằng: có lẽ rằng truyện thơ Đông nam giới Á thành lập vào khoảng nửa sau của thiên niên kỷ lắp thêm hai (từ TK XV - XIX), tức là giai đoạn các giang sơn Đông nam Á bắt đầu bước vào thời kỳ suy thoái và khủng hoảng (1), ngoại trừ trường hợp sệt biệt: “Sự mở ra và phát triển của thể nhiều loại truyện thơ Lào nói riêng và của nền văn học tập Lào nói chung, nối sát một bí quyết khách quan lại với quy trình hình thành của non sông phong kiến dân tộc Lào...” (2). đánh giá này cũng trùng khớp với các cứ liệu định kỳ sử cho biết thêm quốc gia phong kiến ở Lào có mặt khá muộn, mặc dầu người Lào là 1 trong trong những người chủ đến nhanh chóng của khu vực vực. Điều này hẳn sẽ khiến truyện thơ Lào gồm những cấu tạo từ chất đặc biệt, có lẽ là chất lạc quan, tin tưởng mà hồ hết truyện thơ đầu tiên của nước ta đã có. Song, cũng nên nói tức thì rằng, do chưa xuất hiện một tư liệu lịch sử hào hùng - văn học tập nào vững chắc chắn, nhận định này của shop chúng tôi cũng trọn vẹn chỉ là 1 phỏng đoán.

Chỉ tất cả một điều chắc chắn là là: truyện thơ Đông nam giới Á vẫn ra đời, hình thành và phát triển trong thời kỳ phong con kiến của các nước nhà trong khu vực (từ TK X - XIV). Chính thực trạng chính trị, ghê tế, xã hội và văn hóa của quy trình này đã hình thành những chi phí đề, đại lý cho truyện thơ ra đời. Quá trình xác lập và cải cách và phát triển của các vương quốc dân tộc ở Đông phái mạnh Á là một quá trình lâu dài, phức tạp và đầy trở nên động. Rất nhiều hoạt động, biến chuyển trong quá trình này hầu như bị bỏ ra phối bởi yêu cầu khẳng định hòa bình của mỗi vương quốc. Vì thế, một mặt, các vương quốc luôn luôn nằm trong triệu chứng bị rình rập đe dọa bởi những trận chiến tranh xâm lược, làng mạc tính lẫn nhau. Thực tế, lịch sử vẻ vang phong kiến Đông phái nam Á là lịch sử hào hùng của các cuộc chiến tranh giành khu đất đai cùng quyền lực. Đó không chỉ là là những trận chiến tranh của quyền năng bành trướng phương Bắc xóm tính các quốc gia Đông nam giới Á lục địa, kéo xuống từ nước trung hoa hay các nước châu Âu phong kiến với Hồi giáo kéo vào các non sông Đông nam giới Á hải hòn đảo mà còn là những trận chiến tranh nhằm mục tiêu mở rộng lãnh thổ giữa các tổ quốc trong khu vực. Có thể kể đến trận chiến tranh thân Ajuthaya với Lạn - xang, Chiềng Mai; giữa chuyên - pa với Đại Việt, cuộc phân tung của tộc Malay với Indos... Thiết kế và bảo vệ chủ quyền các vương quốc dân tộc của chính bản thân mình trước những cuộc chiến tranh là chổ chính giữa thế trực thuộc của nhân dân Đông phái mạnh Á. Mặt khác, cũng để bảo đảm an toàn chủ quyền khẳng định độc lập, các triều đại phong kiến ở Đông nam Á tiếp nối nhau xây hình thành nhà nước phong kiến tw tập quyền. Ở Lào, “...đứng đầu cỗ máy hành chính là nhà vua. Vua có quyền lực rất lớn, là người sở hữu buổi tối cao về ruộng đất, bạn đứng đầu đơn vị nước và tôn giáo...” (3). Ở Thái Lan, cơ quan ban ngành trung ương học Khmer, học tập Trung Quốc, lập ra những bộ: bộ Lại, Tài chính, Canh nông, cỗ Hoàng gia, cỗ Quản trị... Đây cũng là tình trạng chung ở các nước Đông nam Á. Như vậy, sống đây, khối hệ thống chính trị đã được xác lập một cách vững chắc và hoàn chỉnh theo đúng mô hình của một đơn vị nước phong kiến trung ương tập quyền.

Trong thời kỳ này, kinh tế cũng đã bao gồm bước phát triển đáng kể với toàn diện, quan trọng đặc biệt trong hồ hết giai đoạn của những triều đại hưng thịnh. Chẳng phải ngẫu nhiên nhưng trong siêng đề Lúa gạo và tôn giáo, Gondon Luce đang khẳng định: “Lúa nước là sản phẩm đặc biệt quan trọng nhất của Đông phái mạnh Á” (4). Điều đó đúng chuẩn vì các nước sinh sống Đông nam giới Á đều phải sở hữu phương thức sản xuất kinh kế là trồng lúa nước, tốt nói một phương pháp khác, Đông phái nam Á là khu vực văn minh nntt lúa nước. đánh giá và nhận định về phân bố người dân ở Đông phái mạnh Á cũng chứng minh điều đó: “...khoảng 90% các dân tộc Đông nam giới Á sống ở các vùng nông thôn, với các cách thức sản xuất thực phẩm và các người thủ công bằng tay truyền thống của họ vẫn còn đó sót lại...” (5). Những người châu Âu cũng đã mô tả khối hệ thống thủy lợi của người dân Đông phái nam Á và mang lại đó là phương pháp sản xuất của không ít dân tộc tiên tiến và phát triển hơn: “... Các dân tộc tiên tiến và phát triển hơn sống định cư ở những lưu vực sông hay các châu thổ, đã cải tiến và phát triển các khối hệ thống thủy nông để giữ và thực hiện nước mưa. Đất được đắp cao để giữ nước trong số cánh đồng lúa cùng điều phối từ bỏ cánh đồng này sang trọng cánh đồng khác...” (6).

Kinh tế tiến độ này cải cách và phát triển khá toàn diện, vày đó, quan trọng không nói đến thủ công nghiệp. Những nhà nghiên cứu lịch sử dân tộc đã tế bào tả tương đối rõ về điều này. Ở Campuchia, các sử gia mô tả: “Họ có tác dụng đồ gốm, sản xuất những vật dụng đựng hay được dùng và dệt vải bằng sợi bông... đóng các cái xe bò kéo truyền thống và đóng thuyền gỗ dùng làm đi lại bên trên hồ, để đánh cá hay cho thủy quân... Là những đồ dùng và đồ trang sức đẹp bằng kim khí quý...” (7). Ở Lào, cư dân cũng có một giải pháp cổ truyền, giao hàng nhu cầu cần thiết của đời sống như có tác dụng đồ gốm, rèn đúc kim loại, dệt vải... Vẫn được thường xuyên phát triển. Đặc biệt, tiến độ này, ngành thủ công đã được trình độ chuyên môn hóa... Hồ hết sản phẩm bằng tay thủ công nghiệp đã đáp ứng nhu cầu được những nhu cầu thiết yếu đuối của quần chúng và chiếm phần một vị trí quan trọng trong vấn đề trao đổi với mặt ngoài...” (8). Như vậy, nước ngoài thương tại đây là buôn bán bằng đường biển, ngơi nghỉ Đông nam Á đã và đang có các đại lý để phân phát triển. Nằm tại ngã tư giao thông hàng hải trên chũm giới, Đông phái nam Á bao gồm vị trí hết sức thuận lợi. “Các hải cảng hầu hết như Oc Eo của Phunam, Palem bang của Svinijaya, Malacca và Tuban của Java đã phát triển quan hệ thương mại rộng rãi, bán hòn đảo Mã-lai và Inđônêxia trường đoản cú thời xa xưa là một khoanh vùng trung chuyển về yêu quý mại, là nơi gặp mặt gỡ của những nhà buôn từ phương Đông cho và từ châu âu sang...” (9). Do thế, bài toán mô tả sự thịnh trị của vương vãi triều Aythaya chắc chắn là cũng là quang quẻ cảnh phổ biến ở các nước Đông nam giới Á: “... Nền tài chính Aythaya đã trở nên tân tiến nhanh chóng. Sản phẩm nông nghiệp dồi dào đã có thể được xuất cảng với hồ tiêu, gỗ tếch, lũ hương. Quốc gia này nhập những lụa, gấm, thiết bị sứ, ngọc, sản phẩm sơn và nhiều sản phẩm & hàng hóa khác của Trung Quốc. Chúng ta cũng tiến hành bán buôn đường đại dương với những nước Đông phái nam Á. TK XV, người dân thái lan có tới cha mươi tàu mộc chuyên bán buôn với Java, Philippin...” (10).

Nền chính trị theo hệ thống của phòng nước phong kiến tw tập quyền với sự cải tiến và phát triển đáng nhắc của nền tài chính đã khiến cho xã hội có sự phân chia giai cấp rõ rệt. Trong thôn hội Lạn - xang có cha tầng lớp: một là quý tộc - quan lại lại; nhì là nông dân; bố là nô lệ. Xóm hội Ăngco của Campuchia cũng phân chia giống như như vậy, ngoài ra đáng chú ý là tầng lớp bầy tớ đền miếu. Người châu Âu đã nhận được xét về lứa tuổi trên sinh hoạt xã hội Đông phái nam Á: “Ở Đông nam giới Á, trị vì có nghĩa là ăn lộc của vương quốc... Bên vua ít khi can thiệp vào các bước hành chính; thực tế, chức năng chủ yếu đuối của vua là nhà trì nhiều tiệc tùng, lễ hội tôn giáo được coi như là cần thiết cho an sinh của vương quốc mình... Còn quá trình hành bao gồm thực sự lại phía trong tay một bộ máy quý tộc phân tách theo lắp thêm bậc. Những bộ chủ yếu đều do các thành viên hoàng gia và các gia đình đại tăng lữ cầm giữ, họ cũng thực hiện các chức năng tôn giáo với kết hôn với những người có bọn họ hàng thân cận với vua”... (11). Như vậy, ngơi nghỉ vào địa chỉ của vua: quyền lực tối thượng đi cùng với nghĩa vụ và quyền lợi tối cao; còn ở chỗ của quý tộc - quan liêu lại, “công việc hành thiết yếu thực sự phía bên trong tay” cũng gắn thêm với vấn đề được hưởng các quyền lợi. Giai cấp chủ yếu trong buôn bản hội là nông dân, nhân lực trong xóm hội là dân cày và quân lính trong khi quyền hạn lại triệu tập giành cho kẻ thống trị quý tộc - quan tiền lại. Chính vấn đề đó đã làm cho trong buôn bản hội bao gồm mâu thuẫn, 1-1 giữa các giai cấp, những lực lượng. Càng về sau, những xích míc này càng rõ rệt, dần dần đi đến chỗ gay gắt.

Những điểm lưu ý về chính trị, ghê tế, thôn hội - hầu như yếu tố phi văn học - đó là những cơ sở đầu tiên để truyện thơ ra đời. Mâu thuẫn và solo trong buôn bản hội yên cầu một thể nhiều loại tự sự có nhiều vấn đề gay cấn cùng hấp dẫn, đủ dài hơi để bội nghịch ánh phần lớn xung đột. Nền văn minh nông nghiệp & trồng trọt lúa nước lại khiến nhân dân luôn mong muốn thưởng thức một vật dụng văn học để kể, để nghe, dễ thuộc và dễ truyền miệng một trong những lúc thao tác làm việc nhà nông. Hai yêu cầu đó kết phù hợp với nhau làm cho một thể loại tự sự đậm màu trữ tình - truyện thơ. Chưa phải ngẫu nhiên nhưng mà khi vay mượn tình tiết các thắng lợi văn xuôi, truyện thơ khai thác truyện cổ tích với truyện lịch sử nhiều rộng là thần thoại cổ xưa hay thần thoại. Nguyên nhân có lẽ bởi vì mảng văn học ấy sát với cuộc sống đời thường của con bạn hơn, giàu tính hiện thực hơn. Truyện thơ vẫn được sinh ra từ cuộc sống đời thường thực tiễn gồm tính chất lịch sử hào hùng cụ thể. Thêm vào đó, thiết yếu tình hình lịch sử - địa lý thực tế đã tạo nên những nguồn gốc đề tài truyện thơ khác nhau. Sự cách tân và phát triển của ngoại thương qua mặt đường biển cũng như vị trí thuận lợi của Đông phái mạnh Á đã khiến cho truyện thơ dễ ợt tiếp thu nguồn đề bài từ văn hóa, văn học tập nước ngoài, điều này quan trọng đặc biệt rõ nét sống các đất nước Đông nam Á hải đảo. Trong những khi đó, nhu cầu khẳng định độc lập hòa bình của vương quốc dân tộc lại làm cho truyện thơ đi vào khai thác đề tài tự văn học tập dân gian, lịch sử vẻ vang dân tộc và dần dần đi tới những sáng tạo hoàn toàn mới... Đó là nét chung của các nước nhà Đông phái nam Á vào thể nhiều loại truyện thơ. Tất nhiên, tùy theo điều kiện lịch sử mà sự cải tiến và phát triển của truyện thơ sinh hoạt nước này sẽ sở hữu được điểm khác nước kia. Chẳng hạn: “truyện thơ Lào chủ yếu nối liền với quá trình hình thành và cách tân và phát triển của giang sơn dân tộc Lào. Trong khi đó, truyện thơ Nôm của vn chủ yếu thành lập và trào dâng vào thời kỳ quốc gia phong kiến đi vào suy tàn, vào tầm những mơ ước nhân văn cùng dân công ty của nhân dân bộc lộ một biện pháp mãnh liệt duy nhất (TK XVII - XVIII). Bởi vì những sự quy định của những điều kiện định kỳ sử khác biệt như vậy mà, nhìn một cách khái quát, trong truyện thơ Lào âm hưởng dân tộc nổi lên mạnh mẽ hơn, còn vào truyện thơ Nôm nước ta thì dư âm nhân phiên bản và dân công ty nổi lên mạnh khỏe hơn...” (12).

Xem thêm: We Bare Bears ( Chúng Tôi Đơn Giản Là Gấu Và Những Cô Gái Siêu Nhân

Các nhà nghiên cứu và phân tích đã phân tách truyện thơ nói tầm thường và truyện thơ ở khoanh vùng Đông phái nam Á dành riêng thành 3 nhóm cơ bản: một là đội truyện thơ vay mượn từ tình tiết nước ngoài (ở đây bao gồm cả phần đông truyện thơ được các non sông Đông nam giới Á vay mượn mượn lẫn nhau, là số không nhiều so với đều tác phẩm vay mượn cốt truyện từ Ấn Độ và Trung Quốc); hai là đội truyện thơ vay mượn tình tiết từ văn học dân gian; tía là nhóm truyện thơ vay mượn mượn tình tiết từ lịch sử dân tộc. Cách phân loại như vậy là hiệu quả của quy trình quan sát thể các loại truyện thơ đa số trong quy trình từ TK XIX đổ về trước, nghĩa là lắp với cơ chế phong kiến trung ương tập quyền với tương đối nhiều hình thái cùng mức độ không giống nhau trong sự chi phối đến văn hóa, văn học. Hiện nay tượng những nhà thơ hoàng phái được yêu mong sáng tác những truyện thơ dựa trên xúc cảm từ lịch sử của triều đại đang trị vì không những tồn tại ngơi nghỉ triều Lê của việt nam hay giai đoạn cuối của những triều đại thời kỳ Angkor nhưng hiện nay, vẫn mở ra trong chính sách quân nhà lập hiến của vương quốc của nụ cười và Malaysia đã cho biết một chức năng rõ ràng của truyện thơ: cải thiện ý thức dân tộc. Không có gì khó hiểu khi sự tô vẽ các nhân vật hero vốn tất cả nguyên mẫu từ những nhân thiết bị thực của lịch sử dân tộc lại quan trọng đặc biệt đối với bài toán xác lập chủ quyền của một non sông đang cạnh tranh hay có kẻ địch ngoại giao. Ở rất nhiều truyện thơ được chế tạo với mục đích khá rõ ràng này, yếu hèn tố lỗi cấu của văn chương góp phần đắc lực vào công dụng tuyên truyền khi so với yêu cầu chân thật của lịch sử hào hùng trong 1 thời đại đã dễ dãi hơn trong kiểm chứng những sự kiện cùng nhân vật.

Cũng do thế, mặc dù khó xác minh giữa hai nhóm vay mượn diễn biến từ văn học nước ngoài và tự văn học dân gian, team nào mở ra trước thì cũng có thể nhận thấy rằng, con số các cống phẩm vay mượn cốt truyện từ văn học dân gian tăng nhanh chóng hơn về con số ở quá trình sau. Tất nhiên, trong tình trạng giao lưu giữ văn hóa thế giới rộng mở hơn, đông đảo cốt truyện có khá nhiều môtíp folklore tương đương sẽ được ưu ái để mở ra phiên phiên bản văn vần trước. Do đó, rỡ ràng giới cụ thể của hai team này nhằm xếp loại một trong những tác phẩm, không dễ mà phân định, tuyệt nhất là với những tổ quốc đa dân tộc. Như một bước tiến tất yếu của ý thức từ cường dân tộc bản địa thành hễ lực cách tân và phát triển văn học, đội truyện thơ có diễn biến tự sáng tác lộ diện và càng ngày hùng mạnh.

Nếu như văn học trung đại của quanh vùng Đông phái mạnh Á chỉ ghi cảm nhận Phra Aphamani, Lục Vân Tiên, Sơ kính tân trang tựa như các dấu hiệu đầu tiên của nhóm truyện thơ này thì TK XX chứng kiến sự văn minh hóa văn học của toàn thể các nước trong khu vực Đông nam giới Á sau tiến độ tiếp xúc cùng với phương Tây, với thể loại đã tất cả bề dày truyền thống lâu đời như truyện thơ, là sinh hoạt sự nở rộ những tác phẩm truyện thơ tự biến đổi cốt truyện. Bỏ mặc nhiều tình tiết phảng phất nguyên tố của văn học dân gian, nhiều khi có cả hóa học hoang đường kỳ ảo hoặc có những yếu tố dựa vào hiện thực đời sống, tác phẩm của nhóm truyện thơ muộn nhất này ngày càng chứng tỏ vai trò của nó so với văn học dân tộc ở mỗi quốc gia. Không chỉ có gắn cho không khí và thời hạn của từng câu chuyện, phần đông yếu tố bảo vệ xác tín bởi tính hiện thực, nhóm ngũ sáng tác ngày càng chuyên nghiệp hóa đã đích thực hoàn thiện ngôn ngữ và chữ viết mỗi dân tộc bằng phần đông truyện thơ bao gồm tác giả rõ ràng trong TK XX.

Những phiên bản bằng văn vần của các câu chuyện ngắn lộ diện ngày càng nhiều, ngày càng nhanh lẹ (rút ngắn khoảng cách thời gian thân hai phiên bản) cho biết nhu ước bộc bạch, phản ảnh xã hội thúc đẩy một chắt lọc dễ phổ biến hơn là thực tế. Văn học, dù dân gian hay bác bỏ học, gần như thực sự bắt buộc đến cái thôi thúc ấy đến tiến trình phát triển của mình. Thêm vào đó, lúc những câu chuyện được xây dựng bối cảnh trong sự sẵn sàng kỹ lưỡng của một/ một nhóm tác giả rõ ràng thì những vụ việc của cuộc sống thường ngày hiện tại đang hiển hiện ở tại mức độ nào đó trong tác phẩm. Lỗi cấu, năng lực quan trọng nhất để cung ứng nhà văn hoàn thiện những thành quả này, cũng là thời cơ để biểu lộ những suy tư về thời cuộc, dù cho là những sự việc trọng đại mang ý nghĩa sử thi của non sông hay những vụ việc của thế sự. Với như thế, bức tranh toàn cảnh của một giang sơn được hình thành bởi nhiều mảng miếng dễ nhớ, dễ rộng phủ nên cũng bớt xa rời hiện nay thực.

Tính mang lại nay, có thể thống kê được rộng 300 truyện thơ tiến bộ có diễn biến tự sáng sủa tác/ hỏng cấu tồn tại làm việc các tổ quốc Đông nam giới Á. Dường như cái kiến thức ưa vần vè, luyến láy trong câu chữ nói năng để nhạc tính dễ tràn lên đời sinh sống ngôn từ đang không dễ nhưng mất đi với những người Đông phái nam Á hiện đại (kho tàng thành ngữ thực hiện vần lưng liên tục tăng là 1 trong ví dụ). Cũng chính vì vậy, ở nhóm truyện thơ lộ diện muộn tuyệt nhất này, bạn có thể tìm thấy những mẹo nhỏ ngôn từ đạt tới mức đỉnh cao với trường từ bỏ vựng được mở rộng tối đa và thường xuyên cập nhật. Bọn họ cũng rất có thể tìm thấy hễ lực đã shop nhóm truyện thơ vay mượn mượn tình tiết dân gian và vay mượn tình tiết từ lịch sử tiến triển nhanh, đó thiết yếu là: ý thức từ bỏ cường dân tộc.

Bởi thế, quan cạnh bên sự kéo dài của thể một số loại truyện thơ Đông nam Á trong TK XXI với thấy rõ sự áp đảo về số lượng của tập thể nhóm truyện thơ có tình tiết tự sáng sủa tác/ hỏng cấu (trong đối sánh của 4 nhóm), đã tới khi khẳng định đó là nhóm thứ tứ của thể một số loại nếu xét từ xuất phát cốt truyện. Tứ nhóm ấy là: truyện thơ vay mượn mượn cốt truyện từ văn học nước ngoài; truyện thơ vay mượn diễn biến từ văn học tập dân gian; truyện thơ vay mượn mượn tình tiết từ lịch sử; truyện thơ có cốt truyện tự sáng sủa tác/hư cấu.

Như vậy, nhu yếu tự thân của văn học ở lực lượng lực lượng sáng sủa tác cũng giống như ý thức dân tộc bản địa đã tăng lên lực tan cho loại thứ tư muộn mằn với góp thêm mức độ để chiếc chảy ấy sẽ thường xuyên một cách mạnh mẽ, minh chứng thể loại truyện thơ sinh hoạt Đông nam giới Á vẫn sống sót theo một cách riêng với sẽ còn những đóng góp đáng kể mang đến văn học.

Xem thêm: Về An Giang Khám Phá Rừng Tràm Trà Sư An Giang, Rừng Tràm Trà Sư An Giang

________________

1. Mai Ngọc Chừ, Văn hóa Đông nam Á, Nxb Đại học tập Quốc gia, Hà Nội, 2000, tr.59.

2, 8, 12. Võ quang quẻ Nhơn, Truyện thơ với việc hình thành và cách tân và phát triển của văn hóa dân tộc Lào, Tìm hiểu lịch sử hào hùng văn hóa nước Lào, tập 2, Nxb Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1981, tr.107, 52, 129.

3, 7, 10. Lương Ninh, phần Phương Đông, Lịch sử trung đại cầm giới, quyển II, Nxb Đại học và Trung học chuyên nghiệp, Hà Nội, 1984, tr.50, 110, 156.

4. Godon H. Luce, Rice và Religions - School of Oriental andAfrica Studies (Lúa gạo với tôn giáo - phân tích về phương Đông cùng châu Phi), University Đại học London, London, 1980, tr.15.

5, 6, 9, 11. D.G.E. Hall, Lịch sử Đông nam giới Á, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1997, tr.340, 341, 345, 357.