Tiểu Sử Lê Quý Đôn

     

Lê Quý Đôn thương hiệu thật Lê Danh Phương là quan bên dưới thời Hậu Lê, đồng thời, có thể coi là một trong nhà khoa học trong nhiều lĩnh vực. Ông sinh ngày 5 mon 7 năm Bính Ngọ, niên hiệu Bảo Thái thiết bị 7 (1726), quê tại buôn bản Diên Hà, trấn Sơn nam giới Hạ (nay là xóm Phú Hiếu, làng Độc Lập, thị trấn Hưng Hà, tỉnh Thái Bình) và mất ngày 14 tháng bốn năm giáp Thìn, niên hiệu Cảnh Hưng thiết bị 45 (1784).


*

Danh nhân văn hóa,Nhà bác bỏ họcLê QuýĐôn (1726-1784).

Bạn đang xem: Tiểu sử lê quý đôn

Lê Quý Đôn là nam nhi cả của ông Lê Trọng Thứ. Thân sinh của Lê Quý Đôn đậu tiến sĩ năm Bảo Thái thứ 2 (1721) và làm cho quan đến chức Hình bộ Thượng thư, được phong tước Hầu. Thuở nhỏ, ông có tên là Danh Phương, đến năm 1743 sau khi đỗ Giải nguyên Trường Sơn - phái mạnh thì đổi thành Quý Đôn, tự Doãn Hậu, hiệu Quế Đường.

Thuở nhỏ, Lê Quý Đôn nổi tiếng là người ham mê học, thông minh, gồm trí nhớ tốt, được người đương thời xem như là “thần đồng”. Năm lên 5 tuổi, ông đã đọc được nhiều bài xích trong gớm Thi. Năm 12 tuổi, ông đã học “khắp kinh, truyện, những sử, những sách của bách gia chư tử”. Năm Kỷ mùi hương ( 1739), ông theo cha lên học ở kinh đô Thăng Long. Năm Quý Hợi (1743)đời vua Lê Hiển Tông, ông dự thi Hươngvà đỗ đầu (Giải nguyên) cơ hội 17 tuổi. Năm 26 tuổi (Nhâm Thân, 1752), ông dự thi Hội cùng đỗ Hội nguyên. Vào thi Đình, ông đỗ luôn luôn Bảng nhãn. Vì chưng kỳ thi này sẽ không lấy đỗ Trạng nguyên, phải kể như cả bố lần thi, ông đều đỗ đầu.Với tài trí thông minh với kiến thức uyên bác, Lê Quý Đôn đã để lại đến hậu thế rất nhiều bộ sách có giá trị đủ những thể loại như lịch sử, địa lý, thơ, văn, chú giải tởm điển, triết học, lý số, vị vậy đời sau coi ông như một nhà bác học. Tác phẩm của Lê Quý Đôn thống kê có tới 40 bộ, bao gồm mặt hàng trăm quyển, nhưng một số bị thất lạc. Những tác phẩm tiêu biểu của Lê Quý Đôn tất cả thể kể ra như sau:

1.Lịch sử - địa lý có các tác phẩm:

*

* Đại Việt thông sửcòn gọi làLê triều thông sử(gồm 30 quyển), là bộ sử được viết theo thể ký truyện, chép sự việc theo từng loại, từng điều một cách hệ thống, bắt đầu từ Lê Thái Tổ đến Lê Cung Hoàng, khái quát một thời gian hơn 100 năm của triều Lê, vào đó chứa đựng nhiều tài liệu mới mà các bộ sử khác không có, đặc biệt là về cuộc chống chiến chống Minh.* Phủ biên tạp lục(6 quyển), viết chấm dứt năm 1776, ghi chép về tình trạng xã hội Đàng trong từ thế kỷ thứ 18 trở về trước.

* Bắc sử thông lục(4 quyển), viết hoàn thành năm 1763.

* Kiến văn tiểu lục(12 quyển), dứt năm 1777, là tập chữ ký nói về lịch sử và văn hóa Việt nam giới từ đời Trần đến đời Lê. Ông còn đề cập tới nhiều lĩnh vực thuộc chế độ những vương triều Lý, Trần, từ thành quách núi sông, đường xá, thuế má, phong tục tập quán, sản vật, mỏ đồng, mỏ bạc với cách khai quật cho tới những lĩnh vực thơ văn, sách vở...

Xem thêm: 8 Những Câu Ca Dao Tục Ngữ Cha Mẹ Đời Với Con Cái, Cha Mẹ ❤️️ Sưu Tầm 1001 Câu

2.Bách khoa thư có tác phẩm:

* Vân đài loại ngữ(9 quyển): Lê Quý Đôn xong vào năm 1773, dịp ông 47 tuổi. Đây là một loại “bách khoa thư”, đồ sộ nhất thời phong kiến Việt Nam, trong đó tập hợp những tri thức về triết học, khoa học, văn học... Sắp xếp theo thứ tự: Vũ trụ luận, địa lý, điển lệ, chế độ, văn nghệ, ngôn ngữ, văn tự, sản vật tự nhiên, làng hội... Vân đài loại ngữ là bộ sách đạt tới trình độ phân loại, hệ thống hóa, bao quát hóa hơi cao, đánh dấu một bước tiến bộ vượt bậc đối với nền khoa học Việt nam thời phong kiến.

3. Thơ, văn có các tác phẩm:

* Toàn Việt thị lục: kết thúc năm 1768, ghi chép chọn lọc khoảng 2 nghìn bài thơ của 175 tác giả từ thời Lý -Trầnđến đời Lê, gồm những phần: Quế Đường thi tập,Quế đường văn tập, Quế Đường di tập, Phú Lê Quý Đôn.

4. Triết học, lý số gồm tác phẩm:

*

Nam chiếc đưa ra vi sàng Nữ giải y quy tịch nam giới quỳ như hổ phục Nữ ngoạ như long phi Tiền khoan khoan hậu giật giật.Quan niệm về thơ của Lê Quý Đôn: “Làm thơ gồm 3 điểm chính: một là tình, nhị là cảnh, bố là việc. Tiếng sáo vạn vật thiên nhiên kêu ở trong tim mà động vào thứ tình; thị giác tiếp xúc với ngoài, cảnh động vào ý, dựa cổ cơ mà chứng kim, chép việc thuật chuyện, thu lãm lấy tinh thần... đại để không ngoài tía điểm ấy".

Ông bao gồm câu nói nổi tiếng, đến nay vẫn còn giá bán trị: Tứ tôn “ Tôn tộc đại quý, tôn lộc đại suy, tôn tài đại thịnh, tôn nịnh đại nguy”; Ngũ quy “Quy nông tất ổn, quy công tất phú, quy thư­ơng tất hoạt, quy trí tất hư­ng, quy pháp tất bình”; “Dẫu mang lại bạc tiến thưởng trăm vạn lạng - không bằng khiếp sử một vài pho.”…

Nhận xét về thân thế và sự nghiệp văn chương của Lê Quý Đôn, nhà sử học Phan Huy Chúviết: Lê Quý Đôn là một “nhà bác học tê mê đọc, say đắm biết và ham viết”. “Ông gồm tư chất khác đời, tối ưu hơn người nhưng mà (vẫn) giữ tính nết thuần hậu, lại chăm học không biết mỏi. Mặc dù đỗ đạt vinh hiển, tay vẫn không rời quyển sách. Bình sinh (ông) làm cho sách rất nhiều. Bàn về khiếp sử thì sâu sắc, rộng rãi, nhưng nói về điển cố thì đầy đủ rõ ràng. Chiếc sở trường của ông vượt hơn cả, nổi tiếng bên trên đời”. “Ông là người học vấn rộng khắp, đặt bút thành văn. Cốt phương pháp thơ vào sáng. Lời văn hồn nhiên..., ko cần suy nghĩ nhưng mà trôi chảy dồi dào như sông lâu năm biển cả, ko chỗ nào ko đạt tới, thật là phong cách đại gia”.

Xét góc cạnh khác, theo Giáo sư Văn Tân (Viện Sử học Việt Nam) mang lại rằng,Lê Quý Đôn còn là một một đơn vị tri thức muốn có những cải giải pháp trong thôn hội Việt Nam, một nhà bao gồm trị thân thiện đến nhân dân, gần gũi nhân dân, hiểu những mong muốn của nhân dân cùng là bên tri thức có tư tưởng tự tôn cùng tự hào dân tộc.

Xem thêm: Quốc Gia Nào Ở Đông Nam Á Không Giáp Biển ? Quốc Gia Nào Ở Đông Nam Á Không Giáp Biển

cameraquansat24h.vntiếp tục giới thiệu đến độc giả về những giai thoại thời gian sinh thời của Lê Quý Đôn vào những bàitiếp theo.