SOẠN VĂN 10 THỰC HÀNH CÁC PHÉP TU TỪ PHÉP ĐIỆP VÀ PHÉP ĐỐI

     
*

*

Soạn bài: Thực hành những phép tu từ bỏ - phép điệp cùng phép đối (chi tiết)

I. Luyện tập về phép điệp (điệp ngữ)

Câu 1 (trang 124-125 SGK Ngữ Văn 10 tập 2)

a. Ngữ liệu (1):

- “Nụ khoảng xuân” được lặp đi lặp lại một giải pháp trọn vẹn. Nếu sửa chữa thay thế bằng “hoa tầm xuân”, “hoa cây này”,… thì người chào đón sẽ không hề liên tưởng cho hình hình ảnh của thiếu nữ chưa ông xã nữa.

Bạn đang xem: Soạn văn 10 thực hành các phép tu từ phép điệp và phép đối

+ Hình hình ảnh thay đổi: kể tới hoa hay chỉ hình hình ảnh người phụ nữ, nụ hoa chỉ cô gái e ấp vẫn ở độ tuổi trăng tròn đẹp mắt nhất. Nếu thay thế sửa chữa “nụ” thành “hoa” thì hình hình ảnh của thiếu nữ trong mắt đàn ông trai sẽ thế đổi, nó không thể sự ngỡ ngàng, tiếc nuối nuối, hụt hẫng, rưng rưng khi đại trượng phu trai dìm ra cô bé đã đi lấy ông xã (nụ tầm xuân nở thành hoa: cô gái đã bao gồm chồng)

+ giai điệu cũng rứa đổi: “nụ”: thanh trắc, “hoa”: thanh bằng, thay đổi thanh điệu cũng dẫn đến đổi khác nhạc điệu câu thơ, làm cho câu thơ không có độ mượt mà, không tồn tại tính nhạc.

- cùng ngữ liệu (1), “chim vào lồng”, “cá mắc câu” cũng được lặp lại. Sở dĩ lặp lại để nhấn mạnh tay vào tình cảnh thuyệt vọng của cô gái, vùng vẫy ao ước thoát ra khỏi cuộc sống thường ngày hôn nhân bị áp đặt nhưng lại k thừa qua được lễ giáo phong loài kiến xưa kia, đề xuất chịu cảnh “chim lồng, cá chậu” - > lặp lại để tập trung nhấn mạnh mẽ hơn thảm kịch hôn nhân của thiếu nữ ngày xưa. Phương pháp lặp này khác với cách lặp của từ “nụ khoảng xuân” trong nhì câu trên, “nụ tầm xuân” được lặp lại theo hướng phát triển thêm ý, còn lặp “chim vào lồng”, “cá mắc câu” để nhấn mạnh vấn đề thêm thực trạng của cô bé là không thể chuyển đổi được.

b. Trong số câu ở ngữ liệu 2, vấn đề lặp từ không phải là phép điệp tu từ. Câu hỏi lặp từ ở đông đảo câu kia chỉ có chức năng nhấn bạo phổi hơn ý mà tác giả muốn nói, nó ko có tính năng gợi hình hình ảnh và không tồn tại giá trị biểu cảm.

c. Định nghĩa phép điệp:

Phép điệp là biện pháp tu từ tái diễn một yếu hèn tố mô tả (có thể lặp vần, âm, thanh, nhịp, từ, cụm từ câu) nhằm nhấn mạnh, biểu đạt cảm xúc và ý nghĩa, làm tăng kĩ năng gợi hình mẫu nghệ thuật. Phép điệp tạo ra sự nhịp nhàng, phẳng phiu và hài hòa.

Câu 2 (trang 125 SGK Ngữ Văn 10 tập 2) Bài tập sinh hoạt nhà

a. Tìm 3 ví dụ bao gồm điệp từ, điệp câu nhưng không tồn tại giá trị tu từ:

- “Thế là Mtao Mxây đề nghị đi ra. Bà bé xem, khiên hắn tròn như đầu cú, gươm hắn lấp lánh như mẫu cầu vồng. Trông hắn dữ tợn như một vị thần.” (Chiến chiến hạ Mtao Mxây – Sử thi Tây Nguyên)

- “Trong muôn vàn loài hoa mà thiên nhiên đã tạo thành trên thế gian này, hiếm gồm loài hoa nào cơ mà sự review về nó lại được thống nhất như là hoa lan” (theo Lê Hoàng, Hoa lan Việt Nam, tạp chí KCT – tri thức là mức độ mạnh, số 5

- Nuôi tằm là một trong những nghề căn bạn dạng của nước ta. Những nơi có kho bãi trồng dâu thì nuôi tằm nhiều hơn thế các địa điểm khác. (Ngữ văn 10, tập 2, trang 52)

b. Ví dụ về phép điệp trong số những bài văn vẫn học:

- “Ngày mười tám trận chi Lăng, Liễu Thăng thất thế,

Ngày nhị mươi, trận Mã An, Liễu Thăng cụt đầu,

Ngày hăm lăm, bá tước Lương Minh chiến bại tử vong

Ngày hăm tám, thượng thư Lí Khánh thuộc kế tự vẫn”

(Bình Ngô đại cáo – Nguyễn Trãi)

- “Cảnh làm sao cảnh chẳng treo sầu

Người bi thiết cảnh tất cả vui đâu bao giờ” (Truyện Kiều – Nguyễn Du)

- ”Quảy gánh qua đồng ruộng,

Người đẹp anh yêu cất bước theo chồng.

Xem thêm: Trong Bàn Tay Tôi Ngước Lên Bầu Trời Tiktok, Chắp Bàn Tay Tôi Ngước Lên Bầu Trời Tiktok

Vừa đi vừa ngoảnh lại,

Vừa đi vừa ngoái trông,

Chân bước xa lòng càng nhức nhớ.

Em tới rừng ớt ngắt lá ớt ngồi chờ,

Tới rừng cà ngắt lá cà ngồi đợi,

Tới rừng lá ngón ngóng trông…” (Lời tiễn dặn – Truyện thơ dân tộc Thái)

c. Trong tối đông giá buốt, con nhỏ bé nằm co ro dưới gầm cầu, toàn thân run bựa bật. Trước đó nó cũng từng sống dưới mái nhà có vừa đủ tình thương yêu của thân phụ và mẹ. Nhưng sau khoản thời gian mẹ qua đời, bố lấy vk hai rồi đi xuất khẩu lao động. Người mẹ kế ở nhà luôn luôn đối xử tàn ác với nó. Một lần bà mẹ kế vu mang lại nó đánh cắp dây chuyền vàng. Bà đang đánh với đuổi nó thoát ra khỏi nhà. Ban ngày nó đi xin ăn, buổi tối về ngủ ở mẫu gầm cầu nhỏ dại này. Cả ngày hôm nay nó lang thang trên phố rét mướt, không có ai cho nó máy gì, lại còn bị lũ đầu gấu đánh đuổi một trận. Nó nằm đó co quắc, dần dần lịm đi. Trong cơm mê man sốt, Nó thấy hình hình ảnh mẹ hiện ra với song mắt hiền từ nhìn nó rồi con quay mặt bước đi. Nó thay lao xua theo chị em giọng thất thanh: “Mẹ ơi! bà bầu ơi! bà bầu ơi… cho con theo với, cho nhỏ theo với…”

II. Rèn luyện về phép đối

Câu 1 (trang 125-126 SGK Ngữ Văn 10 tập 2) 

a) Ở ngữ liệu (1) cùng (2), cách bố trí từ ngữ khởi sắc đặc biệt, sự phân tạo thành 2 vế câu phẳng phiu được gắn kết lại nhờ giải pháp đối:

- Ngữ liệu (1): đối xứng thân 2 vế câu: chim/người, tổ/tông, đói/rách, sạch sẽ /thơm, người /nhà, trí/nền, nên nên/phải vững

- Ngữ liệu (2): đối xứng thân câu với câu: tiên/hậu, học/hành, lễ/văn, diệt trò/trừ thói, tham nhũng/cửa quyền

⇒ những từ đối xứng từ, câu đối xứng câu, danh trường đoản cú với danh từ, tính tự với tính từ, đụng từ với cồn từ, đối xứng sống vị trí, sinh sống thanh điệu, nghỉ ngơi ngữ nghĩa... Bí quyết đối xứng làm rất nổi bật lên ngôn từ muốn nói đến và hỗ trợ cho giọng văn trở yêu cầu nhịp nhàng, uyển đưa hơn.

b) vào ngữ liệu (3) và (4) cách đối không giống nhau:

- Ngữ liệu (3): đối từ loại trong một vế câu (vế/vế, cụm từ/cụm từ, từ/từ): khuôn trăng đầy đặn/nét ngài nở nang, khuân trăng/nét ngài, đầy đặn/nở nang, mây thua thảm nước tóc/tuyết dường màu da, mây/tuyết, thua/nhường, mây thua/tuyết nhường, nước tóc/màu da, hoa cười/ngọc thốt, hoa/ngọc, cười/thốt

- Ngữ liệu (4): đối ý giữa dòng trên với cái dưới: Rắp mượn điền viên vui tuế nguyệt/Trót rước thân nỗ lực hẹn tang bồng

c) một số ví dụ về phép đối:

- “Nướng dân black trên ngọn lửa hung tàn

Vùi bé đỏ xuống bên dưới hầm tai vạ”

“Tuấn kiệt như sao buổi sớm

Nhân tài như lá mùa thu” (Đại cáo bình Ngô – Nguyễn Trãi)

- “Biết bao bướm lả ong lơi,

Cuộc say đầy tháng trận mỉm cười suốt đêm”

“Mai cốt biện pháp tuyết tinh thần,

Mỗi bạn một vẻ mười phân vẹn mười” (Truyện Kiều – Nguyễn Du)

- “Trăm thân này phơi ko kể nội cỏ, nghìn xác này gói trong domain authority ngựa”

(Hịch tướng sỹ - trằn Hưng Đạo)

- “Lom khom dưới núi tiều vài chú

Lác đác bên sông chợ mấy nhà

Nhớ nước nhức lòng nhỏ cuốc cuốc

Thương công ty mỏi miệng mẫu gia gia” (Qua đèo ngang – Bà huyện Thanh Quan)

- “Bán anh em xa, sở hữu láng giềng gần”

“Con lỗi tại mẹ, con cháu hư tại bà”

“Ăn kĩ no lâu, cày sâu giỏi lúa”

“Gần mực thì đen, sát đèn thì rạng” (Tục ngữ)

d) Định nghĩa phép đối:

Phép đối là cách sắp xếp từ ngữ, các từ, câu ở phần đông vị trí cân xứng nhau nhằm tạo tác dụng diễn đạt: nhấn mạnh vấn đề về ý, gợi hình hình ảnh sinh động, sản xuất nhịp điệu cho lời nói, gợi sự liên tưởng, mô tả cảm xúc bốn tưởng… nhằm diễn đạt một nội dung, chân thành và ý nghĩa nào kia một cách hoàn chỉnh và hoài hòa.

- có 2 một số loại đối:

+ tè đối: những yếu tố đối xuất hiện thêm trong 1 câu, 1 dòng.

+ trường đối: đối giữa chiếc trên và chiếc dưới, đoạn trên với đoạn dưới

Câu 2 (trang 126 SGK Ngữ Văn 10 tập 2)

a) Phép đối trong tục ngữ có tác dụng: ko kể việc nhấn mạnh ý, tạo nên sự hài hòa và hợp lý về music và gợi sự phong phú và đa dạng về chân thành và ý nghĩa (tương đồng hoặc tương phản), phép đối vào tục ngữ còn hỗ trợ người nghe dễ dàng nhớ, dễ dàng thuộc. Người ta không thể vắt được các từ trong đó vì tục ngữ đang lựa chọn các từ ngữ cô đọng, logic nhất.

Xem thêm: Cân Bằng Phương Trình Hóa Học Trực Tuyến, Cân Bằng Phương Trình Hóa Học Online

b) Phép đối thường phụ thuộc vào các biện pháp đi kèm: tỉnh lược, rút ngắn từ ngữ, giải pháp gieo vần, nhịp, phép điệp từ bỏ ngữ,…

c) phương ngôn ngắn mà bao gồm được diện rộng, tín đồ không học mà lại cũng nhớ, không nạm ý gìn giữ mà vẫn được lưu truyền bởi vì tục ngữ là những tay nghề được đúc kết từ chính đời sống tiếp tế và đời sống ý thức của nhân dân, chính vì vậy nó rất thân cận và thân thuộc. Châm ngôn lại khôn xiết ngắn gọn cùng xúc tích, hài hòa về âm thanh, nhiều mẫu mã về ý nghĩa nên rất giản đơn nhớ, dễ dàng thuộc.